مىرفت و در علوم مختلف به‌ويژه در علم فقه و رجال تبحّر داشت . او در خراسان و ماوراءالنهر زبانزد خاص و عام بود . اين شخصيّت بزرگ در سال 172 ه . ق . جهان را بدرود گفت . « 1 » [ 81 ] اسماعيل بن زياد بلخى ابو اسحاق اسماعيل بن زياد بلخى ، از جمله مشايخ امام بخارى و از علما و محدّثان نامى بلخ بوده است . او رواياتش را از طريق زيد بن حباب ، حمزة بن ربيعه ، حسين جعفى و همچنين ، بنا بر نقل ابن حبّان ، از تعدادى از محدّثان بلخ نقل كرده است . « 2 » مؤلف اعيان الشيعة مىنويسد : در كتاب تهذيب التهذيب و لسان الميزان از اسماعيل بن زياد بلخى به نيكى ياد شده است . « 3 » ابو حاتم رازى و ابن جوزى او را مجهول و قولش را ضعيف مىشمارند . ابو حاتم رازى مىگويد : « از ابو اسحاق اسماعيل بن زياد بلخى بيش از 7 روايت نقل شده است » بنابراين ، قول او در طعن ابو اسحاق درست به نظر نمىرسد . آن عالم بزرگ در سال 246 ه . ق وفات كرده است . « 4 »

--> ( 1 ) - دايرةالمعارف آريانا ، ج 2 ، ص 75 ؛ الانساب سمعانى ، ج 3 ، ص 426 ؛ معجم البلدان ، ج 2 ، ص 191 ؛ منتظم ناصرى ، ج 1 ، ص 189 . ( 2 ) - الثقات ، ج 8 ، ص 105 . ( 3 ) - اعيان الشيعة ، ج 3 ، ص 432 . ( 4 ) - الجرح و التعديل ، ج 2 ، ص 170 ؛ و نيز ر . ك : الضعفاء و المتروكين ، ج 1 ، ص 113 ؛ ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 231 ؛ تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 241 تا 250 ، ص 175 ؛ لسان الميزان ، ج 1 ، ص 406 ؛ التاريخ الكبير ، ج 1 ، ص 355 .